رشد و ویژگی‌های بیوشیمیایی نعناع فلفلی (Mentha piperita L.) تحت تأثیر آب شور مغناطیسی‌شده

با توجه به محدودیت منابع آب مناسب برای تولید محصولات کشاورزی در جهان، بازیافت آب یکی از مناسب‌ترین روش‌ها برای افزایش بهره‌وری و دسترسی به آب محسوب می‌شود. یکی از روش‌های نوین که از نظر اقتصادی، بهداشتی و زیست‌محیطی اهمیت دارد و می‌تواند ویژگی‌های آب را برای استفاده گیاه بهبود دهد، مغناطیسی‌کردن آب است. گیاهان دارویی از نظر ارزش غذایی، اقتصادی و دارویی اهمیت زیادی دارند و رشد آن‌ها تحت تنش شوری کاهش می‌یابد.

این پژوهش با توجه به نبود اطلاعات کافی درباره تأثیر استفاده از آب شور مغناطیسی‌شده بر رشد و ویژگی‌های بیوشیمیایی نعناع فلفلی (Mentha piperita L.) انجام شد. آزمایش در قالب طرح کرت‌های خردشده با سه تکرار انجام گرفت. کرت‌های اصلی شامل میدان مغناطیسی در چهار سطح شاهد (M1)، 100 میلی‌تسلا (M2)، 200 میلی‌تسلا (M3) و 300 میلی‌تسلا (M4) بودند. کرت‌های فرعی شامل چهار سطح شوری با استفاده از کلرید سدیم (NaCl) شامل شاهد (S1)، 4 دسی‌زیمنس بر متر (S2)، 8 دسی‌زیمنس بر متر (S3) و 12 دسی‌زیمنس بر متر (S4) بودند. همچنین محیط‌های کشت شامل کوکوپیت (X1)، پالم (X2)، کوکوپیت + پرلیت (X3) و پالم + پرلیت (X4) در کرت‌های فرعی قرار گرفتند.

ویژگی‌های مختلف رشد و بیوشیمیایی گیاه، از جمله وزن تر و خشک گیاه، میزان منتول، منتون، کلروفیل و پرولین اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تیمارهای آزمایش و اثر متقابل آن‌ها تأثیر معنی‌داری بر رشد و ویژگی‌های بیوشیمیایی نعناع فلفلی داشتند.

میدان‌های مغناطیسی مختلف باعث افزایش معنی‌دار رشد گیاه شدند و جالب اینکه با افزایش سطح شوری، اثر کاهنده میدان مغناطیسی بر تنش شوری آشکارتر شد؛ به‌طوری‌که اثر متقابل معنی‌داری بین تیمارهای شوری و میدان مغناطیسی مشاهده شد. در میان محیط‌های کشت مورد بررسی، کوکوپیت کارآمدترین محیط کشت بود.

در سطح سوم شوری (8 دسی‌زیمنس بر متر)، تنها دو سطح میدان مغناطیسی 100 و 200 میلی‌تسلا باعث افزایش غلظت منتول شدند. تیمارهای M3S2X4 و M1S1X1 به‌ترتیب بیشترین (38 درصد) و کمترین (13 درصد) میزان منتول را ایجاد کردند.

تیمارهای S2، M2 و M3 نیز باعث افزایش معنی‌دار غلظت منتون شدند، به‌ویژه در محیط‌های کشت X1 و X3. با این حال، در سطح سوم شوری، تیمارهای M3 و M4 مؤثرترین تیمارها بودند. بیشترین (25.8 درصد) و کمترین (1.2 درصد) غلظت منتون به‌ترتیب مربوط به تیمارهای M3S2X4 و M2S4X1 بود.

نتایج نشان داد که می‌توان با استفاده از آب شور مغناطیسی‌شده، اثرات منفی تنش شوری بر رشد نعناع فلفلی را کاهش داد و ویژگی‌های بیوشیمیایی و دارویی آن را بهبود بخشید؛ اگرچه غلظت پرولین تحت تأثیر میدان مغناطیسی تغییر قابل‌توجهی نداشت.